فراسو خبر پایگاه خبری تحلیلی فراسو خبر
محسن ضیایی، مدیرعامل صندوق کارآفرینی امید، در گفتوگو با برنامه «کارخانه» رادیو اقتصاد، از اختصاص بیش از ۸۵ درصد تسهیلات صندوق به بخش تولید و مشاغل خانگی خبر داد.
به گزارش فراسو، مدیرعامل صندوق کارآفرینی امید در گفتوگو با برنامه «کارخانه» رادیو اقتصاد، به تشریح نحوه دسترسی متقاضیان به تسهیلات، حمایت از بانوان، طرح «نذر اشتغال»، برنامه صندوق برای تسهیل فروش محصولات مشاغل خانگی، استفاده از ظرفیت مسئولیت اجتماعی صنایع و ضرورت توسعه بانکداری خرد و روستایی پرداخت.
اختصاص ۸۵ درصد تسهیلات صندوق به تولید و مشاغل خانگی عدد قابل توجهی است. پشت این تصمیم چه نگاهی وجود دارد و چرا مشاغل خانگی تا این اندازه در اولویت صندوق کارآفرینی امید قرار گرفتهاند؟
وظیفه و رسالت اصلی صندوق، با توجه به نوع فعالیت و موضوع فعالیت آن، حمایت از مشاغل خانگی، کسبوکارهای خرد و بنگاههای کوچک است. حتی در گذشته نهچندان دور، موضوع فعالیت صندوق گستردهتر بود و بنگاههای متوسط را نیز دربرمیگرفت، اما در دهه اخیر رسالت ما مبتنی بر این بوده که تمرکز خود را بر مشاغل خانگی و کسبوکارهای خرد قرار دهیم.
مشاغل خانگی در قالبهای مختلف و طرحهای گوناگون مورد حمایت صندوق قرار گرفتهاند. صندوق کارآفرینی امید بهخصوص از سال ۱۳۹۲ به بعد تلاش کرده است کمتر تسهیلات را برای رفع نیازهای ضروری و کمکهای معیشتی افراد اختصاص دهد و منابع را به سمت فعالیتهای اشتغالزا هدایت کند.
بیش از ۸۵ درصد تسهیلاتی که پرداخت میکنیم در حوزه تولید و مشاغل خانگی است. با توجه به اینکه سامانههای نظارتی بسیار قوی داریم و با دستگاههای اجرایی در تعامل هستیم، نظارت مستمر بر عملیات و محل هزینهکرد تسهیلات انجام میشود و این موضوع به مرور در صندوق نهادینه و گسترش پیدا کرده است.
اشتغال پایدار از دل مشاغل خانگی شکل میگیرد
نقش مشاغل خانگی را در ایجاد اشتغال کشور چگونه ارزیابی میکنید؟
اعتقاد ما در صندوق این است که اقتصاد و اشتغال پایدار از دل مشاغل خانگی و کسبوکارهای خرد بیرون میآید.
در مباحث مالی هم موضوع ریسک تمرکز مطرح است و گفته میشود باید سبدی از سرمایهگذاریها داشته باشیم. تسهیلات ما نیز به همین سبب در حوزههای مختلف توزیع میشود.
شاید برای بسیاری از افرادی که در مسند نهادهای تأمینکننده مالی قرار دارند قابل باور نباشد که با ۱۰۰ میلیون، ۲۰۰ میلیون، ۳۰۰ میلیون یا حتی ۴۶۰ میلیون تومان بتوان اشتغال ایجاد کرد، اما در صندوق این اتفاق بهصورت عینی رخ میدهد و شاهد هستیم که تسهیلات خرد میتواند در ایجاد اشتغال مؤثر باشد.
منابع صندوق چگونه تأمین میشود و چه تفاوتی میان صندوق و بانک وجود دارد؟
محسن ضیایی: قیاس بین صندوق و بانک و سیستم بانکی به نظر من قیاس اشتباهی است. ما صرفاً مدار تأمین مالی را داریم و خودمان زمانی تأمین مالی میشویم که ردیف بودجهای به ما اختصاص پیدا کند یا منابعی به واسطه مسئولیتهای اجتماعی شرکتهای بزرگ در اختیار صندوق قرار گیرد.
موضوع مسئولیت اجتماعی شرکتهای بزرگ، در مورد اخیر سابقه چندان طولانی ندارد و ما تلاش میکنیم صنایع بزرگ را ترغیب کنیم بخشی از منابعی را که باید در قالب مسئولیت اجتماعی اختصاص دهند، در اختیار صندوق قرار دهند تا این منابع در مسیر ایجاد اشتغال استفاده شود.
نذر اشتغال برای استمرار منابع اشتغالزایی
در این زمینه به طرح «نذر اشتغال» هم اشاره کردید. این طرح چگونه میتواند به ایجاد اشتغال کمک کند؟
طرحهایی مانند «نذر اشتغال» در واقع مشابه برخی طرحهای خارجی است. در این مدل، یک خیر یا فردی که میخواهد در ایجاد اشتغال تأثیرگذار باشد، منابع خود را در اختیار صندوق قرار میدهد تا به فرد یا جامعه هدف موردنظر او تسهیلات پرداخت شود.
در این روش، فرد پول خود را بلاعوض هدیه نمیکند، بلکه با قرار گرفتن منابع در این چرخه، استمرار بیشتری برای موضوع اشتغال ایجاد میشود. وقتی تسهیلات به فعالیتهای اشتغالزا اختصاص پیدا کند، طبیعتاً در بازگشت منابع نیز با مشکل کمتری مواجه خواهیم بود.
نحوه دریافت تسهیلات صندوق
اگر یکی از شنوندگان برنامه امروز تصمیم داشته باشد کسبوکار خانگی خود را راهاندازی یا توسعه دهد، برای استفاده از حمایتهای صندوق باید از کجا شروع کند؟
این موضوع اشکال مختلفی دارد. صندوق با دستگاههای اجرایی در قالبهای مختلف تفاهمنامه و قرارداد دارد؛ برای مثال با وزارت کار، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت اقتصاد و سایر دستگاهها همکاریهایی انجام شده است.
به عنوان نمونه، در برخی تسهیلات مانند تبصره 18 ، منابع دستگاه اجرایی و منابع صندوق به صورت ترکیبی مورد استفاده قرار میگیرد. برای مثال اگر یک واحد از سوی دستگاه اجرایی اختصاص پیدا کند، صندوق میتواند دو واحد دیگر به آن اضافه کند و در مجموع سه واحد برای متقاضی ایجاد شود.
متقاضیان بر اساس نوع تسهیلات میتوانند اطلاعات مورد نیاز را در سامانه مربوط وارد و مدارک خود را بارگذاری کنند. اطلاعات از این طریق وارد سامانه صندوق میشود و متناسب با میزان تسهیلات، درخواست در سطح شعبه، مدیریت امور استان یا مدیریت اعتبارات مورد بررسی قرار میگیرد.
ما در صندوق در حال پیشبینی شرایطی هستیم که فردی کمککننده و راهنما در کنار متقاضیان باشد تا بتوانند بهدرستی در سامانهها ثبتنام کنند و مراحل کار را انجام دهند. همچنین تلاش داریم لینک سامانههای مربوط از جمله سامانههای مرتبط با تسهیلات در سایت صندوق در اختیار متقاضیان قرار گیرد.
برنامه صندوق برای فروش محصولات مشاغل خانگی
یکی از دغدغههای فعالان مشاغل خانگی فروش محصولات است. صندوق برای اینکه تولیدکنندگان بتوانند محصول خود را به بازار و مشتری برسانند چه برنامهای دارد؟
یک سیکل کامل و زنجیره کامل تأمین هنوز وجود ندارد و ما در حال ترمیم این زنجیره هستیم.
حوزه فناوری اطلاعات، حوزه کسبوکار و حوزه مالی صندوق در حال بررسی استفاده از ابزارهای نوین مالی برای تأمین مالی هستند. در این مسیر، بحث «مارکتپلیس»، لندتکها و فینتکها را با یک برنامه زمانبندی دنبال میکنیم.
هدف این است که محصولاتی که تولید میشوند، از طریق یکی از شرکتهای ما در بستری برای فروش قرار بگیرند. البته این موضوعی که عرض میکنم هنوز اجرایی نشده است.
در واقع هدف این است که فروشگاهی برای محصولات تولیدکنندگانی که طرف قرارداد یا طرف تسهیلاتی صندوق هستند ایجاد شود تا اگر بازار محصولی وجود دارد، بتوانیم در بازار داخلی به فروش آن کمک کنیم. در مورد بازار خارجی نیز باید در ادامه کار کنیم.
سهم ۴۷ درصدی بانوان از تسهیلات صندوق
بانوان چه سهمی از تسهیلات صندوق دارند؟
بانوان حدود ۴۷ درصد از تسهیلات ما را در سنوات مختلف به خود اختصاص دادهاند و در برخی دورهها این میزان به ۴۸ درصد نیز رسیده است.
در مدت باقیمانده تا پایان سال نیز تلاش داریم این نسبت را متناسب کنیم. اگر بانوانی که از صندوق تسهیلات دریافت کردهاند دغدغه فروش محصولاتشان را داشته باشند، ما باید در زمینه فروش نیز تسهیلگری کنیم.
وضعیت بازگشت تسهیلات صندوق چگونه است؟
یکی از موضوعاتی که برای ما اهمیت دارد، کاهش مطالبات غیرجاری است. در حال حاضر میزان مطالبات غیرجاری صندوق حدود ۲.۵ درصد است و تلاش میکنیم این رقم را به حداقل ممکن برسانیم.
اعتقاد ما این است که وقتی تسهیلات به اشتغال و افراد اشتغالزا اختصاص پیدا کند، در بازگشت منابع نیز با مشکل کمتری مواجه خواهیم بود.
ضرورت توجه به بانکداری خرد و روستایی
شما به تجربه بانکداری خرد در برخی کشورهای دنیا اشاره کردید. آیا معتقدید در ایران نیز نیاز به چنین ساختاری وجود دارد؟
اگر تجربه برخی کشورها را بررسی کنیم، بانکهای مختلفی در سطح دنیا در زمینه بانکداری خرد و روستایی فعالیت میکنند. ما در بررسیهایی که انجام دادهایم، بهویژه کشورهای آسیایی مانند بنگلادش و اندونزی را مدنظر قرار دادهایم که در حوزه وامهای خرد و گروهی تجربه طولانی دارند.
به نظر من جای یک بانک تخصصی در حوزه بانکداری خرد و روستایی در کشور خالی است؛ بانکی که صاحبان آن بتوانند از دهکهای یک تا پنج باشند و در حوزه بانکداری خرد و روستایی فعالیت کند.
صندوق جریان نقدینگی کاملی ندارد و در جذب سپردههای مردمی نیز محدودیتهای خاص خود را دارد، اما یک بانک میتواند در این زمینه اقدام کند و جریان نقدینگی مناسبتری ایجاد کند.
امیدوارم در آینده نهچندان دور اقتصاددانان و بزرگان اقتصادی کشور درصدد برآیند تا نسبت به ایجاد چنین بانکی اقدام شود.
حمایت از مشاغل خانگی، حمایت از چرخ اقتصاد
همانطور که اشاره کردید، شاید همه تصور کنند برای ایجاد اشتغال باید حتماً کارخانههای بزرگ راهاندازی شود، اما بخش مهمی از اشتغال از مشاغل خانگی شکل میگیرد.
دقیقاً همینطور است. قرار نیست حتماً یک کارخانه غولپیکر راهاندازی کنیم؛ اگرچه آن هم جای خود را دارد، اما خیلی از چرخهای اقتصادی از دل همین مشاغل خانگی به حرکت درمیآیند و کار مملکت را راه میاندازند.
در صندوق تلاش میکنیم با حمایت از این کسبوکارها، تأمین مالی و در ادامه تسهیل فروش محصولات، کمک کنیم این چرخه استمرار پیدا کند.
در پایان نیز از رسانهها و بهویژه مجموعه رادیو اقتصاد که دغدغه معیشت مردم را دارند و به این مباحث میپردازند تشکر میکنم. امیدوارم این گفتوگوها و نشستها تداوم داشته باشد و بتوانیم مسئولان امر را ترغیب کنیم توجه بیشتری به این حوزه داشته باشند تا اتفاقات خوبی برای کشور عزیزمان رقم بخورد.
