امروز پنج شنبه، ۶ اردیبهشت ۱۴۰۳

رشد تولید و اشتغال با محوریت بورس کالا

مهدی حاجی غلام سریزدی گفت: عرضه کل محصولات زنجیره تولید در بورس کالا علاوه بر کشف قیمت عادلانه کالاها، باعث شفافیت و ثبت لحظه ای معاملات می شود که به دلیل ارتباط میان سامانه های وزارت صمت و بورس کالا، این امر از قاچاق جلوگیری کرده و مواد اولیه را به دست تولیدکننده می رساند. به این ترتیب به دلیل حذف رانت از معاملات، سودی که قبلا در اختیار واسطه ها قرار می گرفت مستقیما به تولیدکننده می رسد و این موضوع در افزایش تولید، اشتغال، سرمایه گذاری در تولید و سوددهی صنایع اثر ویژه ای خواهد داشت.

به گزارش فراسو، بورس های کالایی در جهان با هدف از میان برداشتن واسطه ها، مدیریت ریسک و کشف واقعی قیمت ها بر پایه عرضه و تقاضا شکل گرفتند و به عقیده کارشناسان و تحلیلگران، بورس کالا امکان عرضه عادلانه وکشف عادلانه نرخ تمام محصولات زنجیره های تامین را فراهم می سازد. در همین زمینه مهدی حاجی غلام سریزدی مدیرعامل کارگزاری ایساتیس پویا و عضو هیأت مدیره کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار به نقش مهم بورس کالا در توسعه بازار سرمایه و شفافیت اقتصادی اشاره می کند و می گوید: بورس کالا بازاری شفاف و رقابتی برای مبادله محصولات ایجاد کرده و ضمن حذف واسطه ها، امکان کشف قیمت واقعی کالاها را فراهم می کند. به گفته این فعال بازار سرمایه، بورس کالا علاوه بر دو مزیت ذکر شده از طریق ابزارهای موجود در بازار مالی، تامین مالی واحدهای تولیدی را انجام می دهد و از طریق بازار مشتقه، مدیریت ریسک قیمت ها را انجام می دهد. در ادامه گفت و گوی کالاخبر با مهدی حاجی غلام سریزدی را می خوانید:

در ابتدا به روند شکل گیری بورس های کالایی و همچنین کارکردهای آن در اقتصاد اشاره می کنید؟

سابقه تشکیل بورس های کالایی در جهان به قرن ۱۹ میلادی باز می گردد که به دلیل نارسایی ها و ناکارآمدی های بازار سنتی شکل گرفتند. شفافیت دادوستدها، از میان رفتن واسطه ها و دلال ها، مدیریت ریسک، ایجاد نظام قیمت‌گذاری شفاف بر پایه تعادل میان عرضه و تقاضا و نیاز بازار، ایجاد هماهنگی میان بخش های تولیدی و بازرگانی در زمینه صادرات و واردات و … از جمله کارکردهای بورس های کالایی در راستای بهبود شرایط اقتصاد و صنایع در سراسر جهان هستند.

شرکت بورس کالای ایران نیز به موجب قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب آذر ماه سال ۱۳۸۴ مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۸۶ تاسیس شد. در این بورس رعایت استانداردهای کیفی و کمی تعیین شده در پذیرش کالا شرط اجتناب ناپذیر بوده و همچنین تمامی دادوستدها در قالب قراردادهای استاندارد شده از قبیل قرارداد نقدی، سلف، نسیه، آتی، اختیار معامله، سلف موازی استاندارد، گواهی سپرده کالایی و کشف پریمیوم انجام می گیرد و سایر قراردادها نیز در حال اجرایی شدن در این بورس هستند.

نقش بورس کالا در حوزه بازار و تولید محصولاتی مانند فولاد و سیمان را چگونه ارزیابی می کنید؟

زنجیره تولید فولاد در کشور یکی از مهمترین و استراتژیک ترین چرخه های صنعت کشور است. طی سالیان طولانی با توجه به نوسان قیمت ارز و قیمت بازار های جهانی و از طرفی بحث تامین مواد اولیه صنایع پایین دستی فولاد، باعث ایجاد مشکلات عدیده برای تولیدکنندگان و مصرف کنندگان این محصولات شده بود؛ همین امر باعث تصمیم دولت برای وارد کردن کل چرخه فولاد به بورس کالا شد که امکان عرضه عادلانه و کشف نرخ تمام محصولات از سنگ آهن تا مقاطع فولادی را فراهم می سازد. در این طرح با در نظر گرفتن همه جوانب موثر بر تعیین قیمت محصولات، بازاری شفاف و رقابتی برای این محصولات ایجاد شده که باعث تعدیل قیمت محصول نهایی و برخورداری مصرف کننده نهایی از قیمت عادلانه خواهد بود.

عرضه سیمان در بورس نیز نمونه دیگر نقش مثبت بورس کالا در اقتصاد است به طوریکه با عرضه کل سیمان کشور در بورس شاهد تعادل این بازار و حذف واسطه ها در بازار سیمان هستیم. این عرضه دو پیامد بزرگ برای صنعت داشته است که یکی انتقال سود حاصل از معاملات سیمان از واسطه ها به تولیدکنندگان سیمان که این خود باعث رونق تولید و اشتغال در این حوزه و سودهی بیشتر این صنعت خواهد بود که پتانسیل سرمایه گذاری و فعالیت در این صنعت را بالا می برد. همچنین پیامد دوم معاملات سیمان در بورس کالا، کشف نرخ عادلانه و دسترسی خریداران به سیمان مصرفی با قیمت منطقی تر است. تجربه عرضه سیمان در بورس کالا بار دیگر پتانسیل بالای بازار سرمایه در توسعه اقتصادی را نشان داد که در ادامه این راه، امکان فروش سیمان در قالب گواهی سپرده کالایی و خرید مشتریان خرد سیمان در سراسر کشور نیز فراهم شده است.

بورس کالا تا چه میزان در حذف رانت و فساد تاثیرگذار بوده است؟

عرضه کل محصولات زنجیره تولید در بورس کالا علاوه بر کشف قیمت عادلانه کالاها، باعث شفافیت و ثبت لحظه ای معاملات می شود که به دلیل ارتباط میان سامانه های وزارت صمت و بورس کالا، این امر از قاچاق جلوگیری کرده و به رسیدن مواد اولیه به دست تولیدکننده منجر می شود. به این ترتیب به دلیل حذف رانت از معاملات، سودی که قبلا در اختیار واسطه ها قرار می گرفت مستقیما به تولیدکننده می رسد و این موضوع در افزایش تولید، اشتغال، سرمایه گذاری در تولید و سوددهی صنایع اثر ویژه ای خواهد داشت.

بورس کالا به تازگی چه اقدامات مهمی را در دستور کار قرار داده است؟

به منظور توسعه بازار سرمایه و در پاسخ به نیاز مشتریان، بازار و ابزار های مالی جدیدی طی چند سال اخیر در بورس کالا طراحی و راه اندازی شده است؛ تالار حراج باز و عرضه سنگ آهن در آن، معاملات کشف پریمیوم، توسعه و راه اندازی قراردادهای آتی بر روی کالاهای جدید (زعفران، نقره، صندوق طلا و به زودی مس)؛ راه اندازی قراردادهای اختیار معامله، صندوق های کالایی، گواهی سپرده کالایی، پذیرش انبارها، معامله اموال غیرمنقول (املاک مازاد بانک ها، بخش خصوصی و  … ) ، راه اندازی بازار مناقصه و توسعه رینگ صادراتی از اقدامات ارزشمند اخیر بورس کالا  قلمداد می شود.

تکمیل زنجیره عرضه محصولات صنعتی و فولادی از سنگ آهن تا محصول نهایی، جلوگیری از قیمت گذاری دستوری و عرضه سیمان در بورس کالا، توجه به بخش آموزش همگانی و فراهم کردن زمینه های ارتقا آگاهی فعالان بازار از دیگر اقدامات مثبت بورس کالای ایران است.

به اعتقاد شما، بورس کالا از چه ظرفیت هایی برای تامین مالی واحدهای تولیدی برخوردار است؟

بورس کالای ایران از سه بازار اصلی تشکیل شده است. در هر کدام از این بازارها گروه های کالایی و ابزار مختلف معامله می شوند و دارای اهداف مختلفی هستند. نوع اول، بازار معاملات فیزیکی است که موضوع معاملات خرید و فروش محصولات صنعتی و معدنی، فرآورده های نفت و پتروشیمی و محصولات کشاورزی و هدف اصلی این بازار، مبادله کالا است. در نوع دوم یعنی بازار مشتقه، موضوع قراردادهای موکول به آینده اوراق بهادار مبتنی بر کالا و هدف اصلی مدیریت ریسک قیمت بوده و سومین نوع، بازار مالی بورس کالا و با هدف تأمین مالی است.

فروش کالا به صورت سلف توسط عرضه کنندگان ساده ترین و پر استفاده ترین روش تامین مالی تاکنون بوده است به گونه ای که در سال ۱۳۹۹ حدود ۴۰ درصد ارزش معاملات را به خود اختصاص داده و ۱۳۷ هزار میلیارد تومان تامین مالی کوتاه مدت برای سرمایه در گردش فروشندگان فراهم نموده است. اوراق سلف موازی استاندارد از دیگر ابزارهای تامین مالی برای عرضه کنندگان است که برخلاف فروش سلف عادی دارای سررسیدهای بلندمدت بوده و حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان تامین مالی را فراهم آورده است. توثیق اوراق گواهی سپرده کالایی و همچنین اوراق خرید دین کالایی از دیگر ابزارهای تامین مالی در بورس کالا برای فعالان بازار به خصوص خریداران مواد اولیه از بورس کالای ایران است و از طرفی با راه اندازی صندوق های کالایی نیز می توان توسعه روند تامین مالی از  بورس کالا را داشته باشیم.

از جدیدترین نوع معاملات بورس کالا که به نوعی در کاهش سرمایه در گردش مورد نیاز خریداران موثر است، معاملات کشف پریمیوم است که به موجب آن، طرفین متعهد می شوند که در زمان مشخصی در آینده (تحویل، حمل یا بارگیری) کالا را بر اساس قیمت نهایی (قیمت مبنا به علاوه مابه التفاوت توافق شده) معامله کنند. در این نوع قراردادها، خریدار بخشی از ثمن معامله را در زمان توافق به فروشنده پرداخت و تسویه مابقی وجه متعاقباً و براساس شرایطی انجام می شود که در زمان عقد قرارداد مشخص می شود. نکته مهم اینجاست که در قرارداد «سلف» تمام ارزش معامله در زمان معامله پرداخت می‌شود و به نوعی تامین مالی برای فروشنده است ولی در قرارداد کشف پریمیوم نیاز به تودیع کل مبلغ معامله در زمان حال نیست و در ابتدای انجام توافق، طرفین باید قسمتی از ارزش حدودی معامله (معمولاً ۷ تا ۱۰ درصد) را نزد اتاق پایاپای به عنوان ضمانت تودیع کنند لذا در قرارداد کشف پریمیوم خریداران با صرف اندکی از مبلغ معامله ضمن حل مشکل نقدینگی و سرمایه در گردش خود، همزمان امکان برنامه ریزی در تامین مواد اولیه به صورت منظم، پایدار و بلندمدت و همچنین پوشش ریسک ناشی از نوسانات احتمالی در قیمت ها را خواهند داشت.

لینک کوتاه خبر: https://farasoonews.ir/JfSS1A